فرض کنید می خواهید کیکی را فقط با یک چاقو بین 2 کودک لجباز تقسیم کنید . اگر این کیک توسط شما تقسیم شود آن دو کودک حتما اعتراض خواهند کرد. و اگر توسط هر کدام از آن دو این کار انجام شود باز کودک دیگر اعتراض خواهد کرد .

به نظر شما راه حل این مشکل چیه؟

بهترین پاسخی را که می توان به سوال بالا داد .این است

هر کدام از بچه ها که می خواهند کیک را تقسیم کنند ولی نفر دوم حق برداشتن اولین تکه کیک را خواهد داشت . در این صورت نفر اول تمام تلاشش را خواهد کرد تا به عدالت تقسیم را انجام دهد . چون در غیر این صورت ضرر خواهد کرد .

از این دست سوالات جالب و زیبا که بسیارنزدیک به زندگی روزمره ی ما نیز هست بیشتر در شاخه نظریه بازی ها بررسی می شود.

ولی نظریه بازی ها یا Game Theory چیست؟

نظریه بازی ها شاخه ای از ریاضیات کاربردی است . که در بستر علم اقتصاد رشد پیدا کرد . این بازی ها شامل دو یا چند بازیکن است که هر کدام حداقل دو انتخاب پیش رویشان قرار دارد. و هر بازیکن به گونه ای عمل خواهد کرد که بهترین نتیجه برایش به بار آید . و عمل هر بازیکن در گرو پیش بینی راهبرد بازیکن یا بازیکن های دیگر است. هر بازیکن باید در نظر بگیرد که دیگران چگونه به حرکت فعلی او واکنش نشان خواهند داد و در مقابل، خودش دست به چه انتخابی خواهد زد. هر بازیکن پیش بینی می کند که تصمیمات اولیه او نهایتا به کجا خواهند انجامید و از این اطلاعات برای محاسبه بهترین تصمیمی که باید اتخاذ کند استفاده می کند. وی زمانی که راجع به چگونگی واکنش دیگران فکر می کند، باید خود را به جای آنها قرار داده و همانند آنها فکر کند. مثال هایی از نظریه بازی ها در زندگی روزمره :

 چانه زدن خریدار و فروشنده

 مذاکرات تجاری بین دو کشور،

جنگ تبلیغاتی بین دو شرکت رقیب،

رای دادن دو سهام دار،

بازی بین استاد و دانشجو برای تعیین کیفیت درس،

 بازی دولت و شهروندان برای اعلام و پذیرش سیاست ها،

 پیشنهاد و رد ازدواج بین یک زن و مرد.

  انواع بازی:

انواع بازی را می توان به شکل زیر طبقه بندی کرد:

1- بازی با مجموع صفر: در این بازی سود یک بازیگر معادل زیان بازیگر دیگر است.

2- بازی با مجموع غیر صفر: در این بازی تصمیمات یک بازیگر ممکن است به نفع همه بازیگران تمام شود.

3- بازی تعاونی: در این نوع بازی امکان سازش و تبانی با دیگران وجود دارد.

4- بازی غیر تعاونی: در این نوع بازی امکان سازش و تبانی بین شرکت کنندگان وجود ندار

دو مثال :

1-      فرض کنید شما وهمسرتان در یک فروشگاه بزرگ، همدیگر را گم کرده اید. این جا یک بازی هماهنگی بین دو نفر شکل می گیرد که در آن راهبرد هر بازیگر، محلی است که باید در آن جا منتظر همسرش باشد. دراین حالت مجموعه راهبرد های در اختیار هر فرد بسیار بزرگ و شامل تمامی نقاط موجود در فروشگاه است

2-      معماي زنداني(Prisoner’s delimma)
دو نفر متهم به شركت در يك سرقت مسلحانه در جريان يك درگيري دستگير شده‌اند و هردو جداگانه مورد بازجويي قرار مي‌گيرند. در طي اين بازجويي با هريك از آن‌ها جداگانه به اين صورت معامله مي‌شود:
اگر دوستت را لو بدهي تو آزاد مي‌شوي ولي او به پنج سال حبس محكوم خواهد شد.
اگر هردو يكديگر را لو بدهيد، هردو به سه سال حبس محكوم خواهيد شد.
اگر هيچ‌كدام همديگر را لو ندهيد، هردو يك‌سال در يك مركز بازپروري خدمت خواهيد كرد.
اگر شما يكي از اين زنداني‌ها بوديد چه مي‌كرديد؟